Najnowsze badania wskazują, że wczesna kastracja może zwiększać ryzyko wystąpienia niektórych schorzeń. Jednym z głównych obszarów zainteresowania są zaburzenia stawów, takie jak dysplazja stawu biodrowego czy łokciowego, oraz zerwanie więzadła krzyżowego doczaszkowego. Dotyczy to szczególnie psów ras dużych, jak popularne w Polsce Golden Retrievery, Labradory czy Owczarki Niemieckie. Co ciekawe, ryzyko to nie jest jednolite dla wszystkich psów. U psów ważących poniżej 20 kilogramów (około 45 funtów w oryginalnym źródle, co stanowiło dolną granicę dla większych psów) zazwyczaj nie obserwuje się zwiększonej częstości występowania problemów ze stawami ani nowotworami w porównaniu do psów niekastrowanych. Wyjątkiem są samce Shih Tzu, u których wczesna kastracja może być związana z wyższym ryzykiem niektórych nowotworów. Dla psów ważących powyżej 20 kilogramów wpływ wczesnej kastracji jest znacznie bardziej zróżnicowany w zależności od rasy i płci. Na przykład, mimo początkowych przewidywań, u Dogów Niemieckich wczesna kastracja nie prowadziła do wzrostu problemów ze stawami. Wiele negatywnych konsekwencji kastracji było ograniczone do psów, u których zabieg wykonano przed osiągnięciem dojrzałości płciowej. Jednak i tu zdarzają się wyjątki, jak choćby u suk rasy Golden Retriever, u których sterylizacja po 12 miesiącu życia czterokrotnie zwiększała ryzyko wystąpienia naczyniakomięsaka (inwazyjnego raka naczyń krwionośnych) w porównaniu do suk niesterylizowanych lub sterylizowanych wcześnie. To podkreśla złożoność problemu i potrzebę dalszych badań specyficznych dla rasy.

W przeszłości często wierzono, że kastracja może skutecznie redukować agresję u psów. Badania pokazują jednak, że zabieg ten rozwiązuje problemy z agresją jedynie w 25-30% przypadków. Ponadto, poprawa zachowania była równie prawdopodobna, jeśli pies został wykastrowany po osiągnięciu dojrzałości płciowej. Oznacza to, że kastracja sama w sobie nie jest gwarantem zmiany problematycznych zachowań. Co więcej, wbrew powszechnym przekonaniom, kastracja nie zawsze zmniejsza ryzyko wszystkich nowotworów. Na przykład, rak prostaty u samców jest częściej diagnozowany u psów wykastrowanych niż u psów z nienaruszonymi jądrami. Badania dotyczące raka gruczołu mlekowego u suk są mniej jednoznaczne, ale trwają dalsze prace w tym zakresie. Warto jednak zaznaczyć, że zarówno rak prostaty, jak i rak gruczołu mlekowego są stosunkowo rzadkimi schorzeniami u psów, niezależnie od statusu kastracji. Rak jąder, choć częstszy u starszych, niekastrowanych samców, charakteryzuje się lepszymi rokowaniami i skuteczniejszym leczeniem w porównaniu do innych nowotworów.

Podsumowując, nie ma uniwersalnej odpowiedzi na pytanie, kiedy i czy w ogóle kastrować psa. Decyzja ta powinna być wynikiem pogłębionej rozmowy z doświadczonym weterynarzem, który weźmie pod uwagę wiele czynników: rasę, płeć, ogólny stan zdrowia, planowany styl życia psa (np. aktywność sportowa, jeśli mowa o psach pracujących lub wystawowych, gdzie sprawność stawów jest kluczowa), a także intencje właściciela. Ważne jest, aby właściciel był świadomy zarówno korzyści (zapobieganie bezdomności, uniknięcie chorób związanych z układem rozrodczym), jak i potencjalnych ryzyk zdrowotnych. Choć badania wskazują na zwiększone ryzyko niektórych schorzeń, należy pamiętać, że większość psów nie rozwinie tych problemów. Każdy pies jest indywidualnością, a informowana decyzja podjęta wspólnie z weterynarzem jest kluczem do zapewnienia mu długiego i zdrowego życia.