Dorosłe osobniki osiągają długość od 2 do 4 milimetrów, co sprawia, że są widoczne gołym okiem i przypominają rozmiarem nasiona sezamu. Mają barwę od żółtawej przez jasnobrązową do średniego brązu, co ułatwia odróżnienie ich od pcheł, które są znacznie ciemniejsze, niemal czarne. Wszoły poruszają się w sierści aktywniej niż wszy ssące, które mocno przytwierdzają się do skóry psa. Głównym symptomem inwazji jest uporczywe drapanie się, niepokój, miejscowe wyłysienia oraz pogorszenie kondycji okrywy włosowej. Podczas przeglądania sierści można zauważyć jaja pasożytów, zwane gnidami, które bywają mylone ze zwykłym łupieżem. Istnieje prosty sposób na rozróżnienie łupieżu od jaj pasożytów. Po wyczesaniu pasma sierści należy lekko nim potrząsnąć. Płatki łupieżu bez trudu opadną na podłoże, podczas gdy gnidy są mocno przyklejone specjalną wydzieliną do trzonu włosa i pozostaną na swoim miejscu.

Wszy i wszoły charakteryzują się ograniczoną mobilnością. Nie potrafią skakać ani latać, a jedynie powoli pełzają wzdłuż włosa. Poza ciałem żywiciela dorosły owad przeżywa zaledwie kilka dni. Zakażenie następuje zazwyczaj poprzez bezpośredni kontakt z chorym zwierzęciem lub za pośrednictwem przedmiotów codziennego użytku, takich jak legowiska, obroże, szczotki czy grzebienie. Miejscami o podwyższonym ryzyku są skupiska psów, w tym hotele dla zwierząt, świetlice oraz wybiegi. Cykl życiowy pasożyta obejmuje trzy stadia: jajo, nimfę oraz postać dorosłą. Samica składa jasne jaja tuż u nasady włosa, a ich silne spoiwo sprawia, że nie zmywa ich nawet kąpiel. Po około tygodniu z jaj wylęgają się nimfy wielkości główki od szpilki, które po kolejnym tygodniu osiągają dojrzałość. Cały cykl od złożenia jaja do uzyskania zdolności rozrodczej trwa zazwyczaj od 3 do 4 tygodni.

Nowoczesne, regularnie stosowane preparaty przeciwpasożytnicze sprawiły, że wszy i wszoły rzadko występują u zadbanych psów domowych. Problem dotyczy najczęściej zwierząt osłabionych, starszych, bezdomnych lub żyjących w złych warunkach sanitarnych. W przypadku silnej infestacji i skołtunionej sierści konieczne bywa jej ostrzyżenie w miejscach największego nagromadzenia gnid. Pomocne jest również regularne wyczesywanie gęstym grzebieniem, który po każdym użyciu należy zanurzyć na co najmniej 10 minut w roztworze środka owadobójczego. Preparaty weterynaryjne w formie kropel typu spot-on, sprayów czy szamponów skutecznie eliminują dorosłe owady i nimfy, lecz często nie niszczą samych jaj. Z tego powodu kurację należy bezwzględnie powtarzać w odstępach zaleconych przez lekarza weterynarii przez okres minimum jednego miesiąca, aby wyeliminować nowo wyklute pokolenie pasożytów. Należy pamiętać o zachowaniu ostrożności w domach wielogatunkowych, gdyż niektóre substancje bezpieczne dla psów są wysoce toksyczne dla kotów. Równolegle z leczeniem zwierzęcia należy poddać terapii wszystkie psy w gospodarstwie domowym oraz odizolować chorego osobnika na około cztery tygodnie. Wszelkie legowiska, ubranka, obroże i smycze wymagają wyprania w wysokiej temperaturze, a akcesoria groomerskie najlepiej wymienić na nowe. Podstawą długofalowej ochrony pozostaje zbilansowane żywienie, właściwa higiena oraz regularna profilaktyka przeciwpasożytnicza.