Historia Nagiego Psa Meksykańskiego, czyli Xoloitzcuintle, jest nierozerwalnie związana z kulturą i wierzeniami starożytnych cywilizacji Mezoameryki, zwłaszcza Azteków. Psy te, których obecność w regionie datuje się na ponad 5000 lat, były uznawane za ziemskich wysłanników boga Xolotla, bóstwa ognia i piorunów, a także przewodnika dusz w zaświatach. Wierzono, że Xolo towarzyszą zmarłym w ich podróży do krainy umarłych, dlatego często były składane w ofierze i grzebane razem z właścicielami. Oprócz funkcji duchowych, Xolo pełniły również role praktyczne: były psami towarzyszącymi, łowieckimi i stróżującymi. Ich mięso było spożywane rytualnie, a także przypisywano im właściwości lecznicze, zwłaszcza w łagodzeniu reumatyzmu - z tego powodu często spały z ludźmi, służąc jako "żywe termofory". Po podboju Ameryki przez Hiszpanów rasa niemal wyginęła, postrzegana jako symbol pogaństwa. Dopiero w połowie XX wieku, dzięki staraniom Meksykańskiego Związku Kynologicznego (którego Xolo stało się symbolem w 1940 roku) oraz entuzjastów takich jak Norman Pelham Wright, udało się odnaleźć i odtworzyć populację Xolo z odległych rejonów Meksyku. Rasa została oficjalnie zarejestrowana w 1956 roku, stając się narodowym skarbem Meksyku.

Nagi Pies Meksykański to rasa charakteryzująca się spokojnym i cichym usposobieniem w domu, a jednocześnie żywiołowością i radością na zewnątrz. Jest psem czujnym, inteligentnym i bardzo lojalnym wobec swojej rodziny, do której silnie się przywiązuje, często wybierając jedną osobę jako swojego głównego opiekuna. Wobec obcych Xolo jest zazwyczaj podejrzliwy i zdystansowany, co czyni go doskonałym psem stróżującym, który z pewnością zasygnalizuje obecność intruzów, jednak nigdy nie wykazuje nieuzasadnionej agresji. Młode Xolo są zazwyczaj bardzo energiczne i ciekawskie, wymagając sporo uwagi i aktywności, natomiast starsze osobniki stają się bardziej zrównoważone i spokojne.

Nagi Pies Meksykański jest generalnie uznawany za rasę zdrową i odporną, co jest cechą charakterystyczną dla wielu ras pierwotnych. Niemniej jednak, jak w przypadku wszystkich psów, może być podatny na pewne schorzenia. Wśród potencjalnych problemów zdrowotnych wymienia się dysplazję stawów biodrowych, zwichnięcie rzepki oraz niektóre schorzenia oczu. Odpowiedzialni hodowcy przeprowadzają badania przesiewowe w celu minimalizacji ryzyka wystąpienia tych chorób w swoich liniach hodowlanych. Odmiana bezwłosa wymaga szczególnej uwagi w kwestii pielęgnacji skóry, która jest wrażliwa na ekstremalne temperatury. Xolo należy chronić przed nadmierną ekspozycją na słońce (ryzyko poparzeń) oraz przed zimnem (wymaga okrycia). Ważne jest regularne kontrolowanie uszu i dbanie o higienę jamy ustnej. Pomimo braku sierści, temperatura ciała Xolo jest taka sama jak u psów owłosionych.

Nagi Pies Meksykański nie jest specjalnie wybredny ani wymagający pod względem żywienia. Kluczowe jest zapewnienie mu wysokiej jakości karmy, która będzie odpowiednio zbilansowana i dostosowana do jego wieku, wielkości, poziomu aktywności oraz ewentualnych indywidualnych potrzeb zdrowotnych. Dieta może opierać się zarówno na dobrej karmie komercyjnej (suchej lub mokrej), jak i na posiłkach przygotowywanych w domu, zawsze pod kontrolą i z zatwierdzeniem weterynarza. Xolo są znane z dużego apetytu, co ułatwia szkolenie z użyciem smakołyków, ale jednocześnie wymaga monitorowania ilości spożywanego pokarmu, aby zapobiec nadwadze. W okresie zimowym, ze względu na brak izolacji termicznej u odmiany bezwłosej, warto rozważyć podawanie nieco bardziej energetycznego pokarmu, aby wspomóc organizm w utrzymaniu ciepła. Świeża, czysta woda powinna być dostępna dla psa przez cały czas.

Pielęgnacja Nagiego Psa Meksykańskiego różni się znacząco w zależności od odmiany. Odmiana owłosiona posiada krótką, gładką sierść bez podszerstka, która jest bardzo łatwa w utrzymaniu - wystarczy okazjonalne szczotkowanie, aby utrzymać ją w czystości. Odmiana bezwłosa wymaga natomiast szczególnej uwagi poświęconej skórze. Brak owłosienia oznacza, że pies nie linieje i nie wymaga szczotkowania, ale jego skóra jest narażona na czynniki zewnętrzne. Zaleca się regularne kąpiele (co około 3 tygodnie) z użyciem delikatnego, hipoalergicznego szamponu, po której należy zastosować nawilżający balsam lub olejek, aby zapobiec wysuszeniu. Młode bezwłose Xolo mogą cierpieć na trądzik młodzieńczy, co wymaga specjalistycznej pielęgnacji. Niezbędna jest ochrona skóry przed słońcem latem (specjalne kremy z filtrem UV dla psów) i przed zimnem zimą (ubranka, swetry). Regularna kontrola i czyszczenie uszu, a także przycinanie pazurów, są również częścią rutynowej pielęgnacji. Wszelkie akcesoria spacerowe, takie jak szelki czy obroże, powinny być miękko podszyte, aby nie podrażnić delikatnej skóry.

Nagi Pies Meksykański ma umiarkowane zapotrzebowanie na ruch, jednak nie należy go lekceważyć. Mimo że w domu potrafi być spokojnym i zrównoważonym towarzyszem, potrzebuje codziennej dawki aktywności fizycznej i umysłowej, aby zachować zdrowie i dobre samopoczucie. Xolo lubią długie spacery, energiczną zabawę i są chętne do aportowania. Młode psy są znacznie bardziej aktywne i wymagają intensywniejszych ćwiczeń oraz zorganizowanych zabaw, aby spożytkować nadmiar energii i zapobiec nudzie, która może prowadzić do niepożądanych zachowań. Rasa ta doskonale sprawdza się w różnych psich sportach, takich jak agility, rally-o czy nosework, co pozwala na zaspokojenie zarówno potrzeb ruchowych, jak i stymulacji umysłowej. Nie jest to typowy pies kanapowy, choć z przyjemnością zdrzemnie się obok opiekuna po udanym spacerze.

Szkolenie Nagiego Psa Meksykańskiego wymaga konsekwencji, cierpliwości i pozytywnych metod. Xolo to psy inteligentne i bystre, które szybko się uczą, jednak posiadają również pewien stopień niezależności i uporu, charakterystyczny dla ras pierwotnych. Z tego powodu nie należy oczekiwać od nich bezwzględnego posłuszeństwa. Stosowanie kar, krzyku czy metod awersyjnych jest absolutnie niewskazane, ponieważ może prowadzić do lękliwości, nieufności, a nawet agresywnych reakcji obronnych. Kluczowa jest wczesna socjalizacja szczenięcia - zapoznawanie go z różnymi ludźmi, psami, miejscami i dźwiękami, aby rozwijał się w zrównoważonego i pewnego siebie dorosłego psa. Nagi Pies Meksykański jest dobrym psem stróżującym, czujnie sygnalizującym obecność obcych, ale zazwyczaj szczeka tylko wtedy, gdy ma ku temu powód. Choć rasa nie wymaga od opiekuna ogromnego doświadczenia, nie zawsze jest polecana jako "pierwszy pies" dla osób całkowicie niedoświadczonych.

Brak danych na temat znaczącej kariery filmowej tej rasy.];