Historia Golden Retrievera jest ściśle związana ze szkockimi wyżynami i postacią Dudleya Marjoribanksa, pierwszego Lorda Tweedmouth, który w latach 1840-1890 skrupulatnie prowadził zapisy hodowlane w swojej posiadłości Guisachan. Jego celem było stworzenie idealnego psa myśliwskiego, zdolnego do aportowania zwierzyny w trudnym, deszczowym klimacie i na nierównym terenie Szkocji. W 1868 roku Lord Tweedmouth skrzyżował swojego żółtego retrievera o imieniu Nous z suką tweed water spaniela (obecnie wymarłej rasy) o imieniu Belle. Z tego skojarzenia narodziły się cztery płowe szczenięta, które dały początek rasie. Przez kolejne dekady ich potomstwo było krzyżowane z innymi rasami, takimi jak czarne wavy-coated retrievery, irlandzkie setery, a także prawdopodobnie z bloodhoundami i labrador retrieverami, aby udoskonalić pożądane cechy - delikatny chwyt, doskonały węch, wytrzymałość i przyjazne usposobienie. Pierwsze Golden Retrievery pojawiły się na brytyjskich wystawach w 1908 roku dzięki Lordowi Harcourtowi, a w 1913 roku powstał angielski klub rasy. Początkowo były rejestrowane jako "złociste flatcoaty" lub "żółte retrievery", a obecna nazwa "Golden Retriever" została oficjalnie przyjęta w 1920 roku. W latach 60. XX wieku Kennel Club uznał księgi hodowlane Lorda Tweedmoutha za ostateczny dowód pochodzenia rasy. Rasa szybko zyskała popularność na świecie, trafiając do Skandynawii, Australii, Nowej Zelandii i Stanów Zjednoczonych, gdzie wykształcił się nieco inny, często o głębszym odcieniu umaszczenia i lżejszej głowie, typ amerykański. Do Polski pierwsze Golden Retrievery przybyły w latach 80. XX wieku, a pierwsze szczenięta urodziły się w 1990 roku.

Golden Retriever to pies o niezwykle łagodnym i zrównoważonym temperamencie, co czyni go idealnym towarzyszem. Jest inteligentny, potulny i posiada naturalną zdolność do pracy, co w połączeniu z chęcią sprawiania przyjemności swojemu opiekunowi, ułatwia jego szkolenie. Wesoły i przyjazny, silnie przywiązuje się do swojej rodziny, okazując wylewność i czułość. Jest pewny siebie, ale pozbawiony agresji czy nadmiernej lękliwości. Jego charakterystyczną cechą jest radość życia, którą zachowuje do późnej starości, a także otwartość na nowe znajomości, zarówno z ludźmi, jak i innymi zwierzętami. Z natury nie jest psem niezależnym; wręcz przeciwnie, pragnie stałego kontaktu i uczestnictwa w życiu domowym.

Golden Retrievery są generalnie rasą zdrową i odporną, często przekraczającą wiek 10 lat, jednak jak wiele ras, mają predyspozycje do pewnych schorzeń. Najczęściej występujące problemy zdrowotne to dysplazja stawów biodrowych i łokciowych, które są monitorowane u psów hodowlanych. Ponadto, rasa jest podatna na różne choroby oczu, takie jak zaćma (katarakta), postępujący zanik siatkówki (PRA), dysplazja siatkówki czy pigmentary uveitis, a także na jaskrę i alergie oczu. Wśród schorzeń serca, na uwagę zasługuje podzastawkowe zwężenie aorty. Goldeny mogą cierpieć na niedoczynność tarczycy, padaczkę idiopatyczną, alergie pokarmowe oraz rozszerzenie i skręt żołądka, co jest stanem nagłym i potencjalnie śmiertelnym. Do innych, rzadszych, ale możliwych problemów należą nowotwory (takie jak hemangiosarcoma, chłoniak, kostniakomięsak, mastocytoma), enostoza (młodzieńcze zapalenie kości), osteochondroza (OCD), nawracające zapalenie kanałów słuchowych oraz zapalenie wątroby spowodowane przeciążeniem miedzią. Należy również zwrócić uwagę na skłonność do połykania niejadalnych przedmiotów, co może prowadzić do poważnych konsekwencji zdrowotnych.

Golden Retrievery mają zazwyczaj dobry apetyt i wykazują skłonności do nadwagi, dlatego odpowiednie żywienie jest kluczowe dla ich zdrowia. Zaleca się podawanie wysokiej jakości karmy, dostosowanej do wieku (szczeniak, dorosły, senior), poziomu aktywności oraz ewentualnych specyficznych potrzeb, np. wspierających stawy (glukozamina, chondroityna) czy kondycję sierści (kwasy omega-3 i omega-6). Ważne jest kontrolowanie dziennej kaloryczności posiłków i unikanie przekarmiania. Smakołyki powinny być podawane z umiarem i wliczone do dziennego bilansu energetycznego, szczególnie podczas treningów. Należy unikać podawania resztek ze stołu, zwłaszcza kości gotowanych i potraw bogatych w tłuszcz. Dzienną porcję karmy najlepiej podzielić na dwie mniejsze, co zmniejsza ryzyko potencjalnie śmiertelnego rozszerzenia i skrętu żołądka. Po posiłku psu należy zapewnić co najmniej godzinę odpoczynku. W przypadku szybkiego jedzenia, warto zainwestować w miskę spowalniającą lub rozmieścić karmę w różnych miejscach, aby dodatkowo stymulować psa.

Golden Retriever posiada gęstą, wodoodporną dwuwarstwową sierść z obfitym podszerstkiem, która intensywnie linieje dwa razy w roku - wiosną i jesienią. Poza tymi okresami, linienie jest umiarkowane, ale ciągłe, szczególnie u psów przebywających w ogrzewanych pomieszczeniach. Pielęgnacja sierści wymaga regularnego szczotkowania, zazwyczaj raz lub dwa razy w tygodniu, aby usunąć martwe włosy i zapobiec kołtunieniu, szczególnie w miejscach takich jak za uszami, na szyi, "portkach" i ogonie. W okresach intensywnego linienia, szczotkowanie powinno być codziennie. Do tego celu najlepiej nadaje się szczotka pudlówka z dłuższymi drucikami i metalowy grzebień. Kąpiele powinny odbywać się w miarę potrzeby, przy użyciu szamponów dla psów długowłosych lub hipoalergicznych. Po kąpieli zaleca się nałożenie odżywki i dokładne wysuszenie sierści suszarką, rozczesując ją w kierunku wzrostu włosa, aby zapobiec gnieceniu i zapewnić jej puszystość. Regularnie należy kontrolować uszy pod kątem czystości i oznak infekcji, przycinać pazury (jeśli same się nie ścierają) oraz dbać o higienę jamy ustnej. Włosy między opuszkami łap również powinny być regularnie przycinane.

Golden Retriever to pies aktywny, wytrzymały i pełen energii, który potrzebuje dużej dawki codziennego ruchu i stymulacji. Dorosły Golden powinien mieć zapewnione co najmniej godzinę do dwóch godzin aktywności fizycznej dziennie, połączonej z zabawą i ćwiczeniami umysłowymi. Psy tej rasy uwielbiają biegać, aportować i bawić się w różnorodne gry. Ich prawdziwym żywiołem jest woda - chętnie pływają i brodzą w jeziorach, rzekach czy nawet kałużach, niezależnie od pogody. Goldeny są doskonałymi towarzyszami długich spacerów, joggingu czy przejażdżek rowerowych (po konsultacji z weterynarzem, zwłaszcza w przypadku intensywnych aktywności obciążających stawy). Świetnie sprawdzają się w psich sportach, takich jak agility, obedience, flyball, dogtrekking czy tropienie. Niewystarczająca ilość ruchu może prowadzić do frustracji i niepożądanych zachowań.

Golden Retriever jest rasą niezwykle inteligentną, chętną do współpracy i bardzo podatną na szkolenie, co sprawia, że jest doskonałym wyborem nawet dla początkujących właścicieli. Kluczem do sukcesu jest wczesna socjalizacja i rozpoczęcie treningów już w wieku szczenięcym. W okresie od 7 tygodni do 4 miesięcy, szczenię powinno być delikatnie wystawiane na różnorodne bodźce, ludzi, miejsca i sytuacje, aby rozwijać się w zrównoważonego i pewnego siebie dorosłego psa. Goldeny pragną sprawiać przyjemność swoim opiekunom, dlatego najlepiej reagują na pozytywne metody szkoleniowe oparte na nagrodach (smakołyki, pochwały, zabawa) i konsekwencji. Ostre traktowanie lub krzyczenie może podważyć ich zaufanie i sprawić, że odmówią współpracy. Szkolenie posłuszeństwa nie tylko wzmacnia więź z psem, ale także zapewnia mu niezbędną stymulację umysłową, którą tak cenią. Goldena cechuje cierpliwość i zapał do pracy, co czyni go zdolnym do nauki wielu złożonych zadań.

Golden Retrievery często pojawiają się w produkcjach filmowych i telewizyjnych, symbolizując idealnego psa rodzinnego i wiernego przyjaciela. Jedną z najbardziej znanych ról zagrał Golden Retriever w serii filmów "Air Bud", gdzie wcielił się w postać psa o niezwykłych zdolnościach sportowych. Rasa ta była również gwiazdą popularnego serialu telewizyjnego "Full House" (Pełna Chata), co znacząco przyczyniło się do wzrostu jej popularności w latach 70. i 80. XX wieku. Ich naturalna chęć do współpracy i łatwość w szkoleniu sprawiają, że są ulubieńcami reżyserów i często występują w reklamach, filmach familijnych i programach edukacyjnych.];