Historia Gończego istryjskiego krótkowłosego jest długa i głęboko zakorzeniona w kulturze wschodniego wybrzeża Adriatyku. Dowody na istnienie psów w typie tej rasy sięgają już XIV wieku, co potwierdza kolumna w klasztorze franciszkanów w Dubrowniku, datowana na lata 1324-1348, przedstawiająca cztery psy o charakterystycznych cechach. Kolejnym historycznym świadectwem jest fresk "Pokłon Trzech Króli" z 1474 roku, znajdujący się w kaplicy cmentarnej we wsi Beram na Istrii, który uwiecznia krótkowłosego gończego. Dwa lata później, obraz "Matka Miłosierna" z kościoła św. Franciszka w Zadarze, w lewym dolnym rogu, przedstawia przodka rasy, choć w odmianie trójbarwnej. Pierwszy pisemny opis rasy pojawił się w manuskrypcie biskupa Dakowa Petara Batica z 1719 roku, co świadczy o ugruntowanej już pozycji tych psów w świadomości ówczesnych ludzi. W XX wieku, chorwackie księgi pochodzenia zaczęły dokumentować rasę w latach dwudziestych. Międzynarodowa Federacja Kynologiczna (FCI) oficjalnie uznała rasę w 1949 roku, a pierwszy szczegółowy wzorzec został opublikowany 2 kwietnia 1955 roku. Od tego czasu rasa jest kontynuowana i pielęgnowana, głównie w swojej ojczyźnie, Chorwacji, gdzie nadal cieszy się uznaniem jako doskonały pies myśliwski.

Gończy istryjski krótkowłosy to pies o żywym, ale zrównoważonym temperamencie. Charakteryzuje się dużą łagodnością i posłuszeństwem, co w połączeniu z inteligencją sprawia, że jest bardzo podatny na szkolenie. Wśród myśliwych ceni się go za wytrwałość i niezawodność, zwłaszcza w trudnym, kamienistym terenie, a także za silny i melodyjny głos, który jest jego znakiem rozpoznawczym podczas pracy. W domowym zaciszu jest niezwykle czułym i wesołym psem, silnie przywiązanym do swojego właściciela i całej rodziny. Jest towarzyski i dobrze dogaduje się z dziećmi oraz innymi psami. Choć bywa początkowo nieco nieufny wobec obcych, nie wykazuje agresji ani lękliwości. Potrzebuje odpowiedniej dawki ruchu i stymulacji umysłowej; w przeciwnym razie, znudzony i bezczynny, może wykazywać zachowania destrukcyjne, co jest typowe dla aktywnych psów gończych. Ma tendencję do szczekania, zwłaszcza gdy jest pobudzony lub nudzi się. Jest również średnio niezależny, potrafiąc podejmować inicjatywę, co jest zaletą w pracy, ale wymaga konsekwencji w wychowaniu.

Gończy istryjski krótkowłosy to rasa generalnie uznawana za wytrzymałą i cieszącą się dobrym zdrowiem. Dzięki swojej pierwotnej roli psa pracującego w terenie, wykształcił on solidną odporność. Typowa długość życia wynosi od 12 do 14 lat. Jednakże, jak każdy aktywny pies, narażony jest na pewne dolegliwości. Najczęściej występujące problemy zdrowotne są związane z jego aktywnością, w tym urazy i zranienia, które mogą powstać podczas polowań lub intensywnych ćwiczeń w terenie. Z uwagi na budowę uszu (wiszące), rasa ta może być również bardziej podatna na zapalenia uszu, dlatego ważna jest regularna kontrola i higiena. Pies ten nie ma szczególnych predyspozycji do tycia, jeśli zapewni mu się odpowiednią dawkę ruchu. Jest umiarkowanie odporny na zimno, choć mniej niż jego szorstkowłosy kuzyn, oraz wymaga ograniczenia aktywności w upalne dni, aby uniknąć udaru cieplnego.

Gończy istryjski krótkowłosy, jako rasa aktywna i pracująca, wymaga diety dostosowanej do jego wysokiego zapotrzebowania energetycznego. Ważne jest, aby karmić go wysokiej jakości karmą suchą lub mokrą, przeznaczoną dla psów średnich i aktywnych, zapewniającą wszystkie niezbędne składniki odżywcze, witaminy i minerały. Ze względu na jego łakomstwo, przysmaki mogą być świetnym narzędziem w szkoleniu i nagradzaniu, ale należy dbać o to, by nie przekraczać dziennego zapotrzebowania kalorycznego, mimo braku skłonności do nadwagi. Należy unikać nadmiernego podawania przekąsek ze stołu. Podzielenie dziennej porcji karmy na dwie mniejsze, zamiast jednej dużej, może wspomóc trawienie i zapobiec przeciążeniu żołądka, szczególnie po wysiłku. Rasa ta nie jest znana z szczególnych wrażliwości pokarmowych czy alergii, jednak indywidualne reakcje zawsze mogą wystąpić, dlatego należy obserwować psa i w razie potrzeby skonsultować dietę z weterynarzem.

Pielęgnacja Gończego istryjskiego krótkowłosego jest stosunkowo prosta i niewymagająca, co jest dużą zaletą dla aktywnych opiekunów. Jego sierść jest krótka (o długości zazwyczaj 1-2 cm), twarda, gęsta, lśniąca i ściśle przylegająca do ciała. Rasa ta charakteryzuje się umiarkowanym linieniem, a utrata sierści jest niewielka. Wystarczy regularne szczotkowanie, raz lub dwa razy w tygodniu, aby usunąć martwe włosy, brud i utrzymać sierść w dobrej kondycji. Częste kąpiele nie są konieczne, chyba że pies mocno się zabrudzi podczas spaceru, co w przypadku aktywnego gończego jest dość prawdopodobne. Ze względu na wiszące uszy, należy zwracać szczególną uwagę na ich czystość i regularnie je sprawdzać, aby zapobiec infekcjom. Regularna kontrola zębów i przycinanie pazurów, jeśli pies nie ściera ich naturalnie, również są ważnymi elementami rutynowej pielęgnacji.

Gończy istryjski krótkowłosy to pies o bardzo wysokim zapotrzebowaniu na ruch i aktywność fizyczną. Jego pierwotne przeznaczenie jako psa gończego oznacza, że jest stworzony do długotrwałego wysiłku i tropienia. Nie jest to pies kanapowy i zdecydowanie nie nadaje się do życia w mieszkaniu bez możliwości regularnego wybiegania się. Wymaga codziennych, intensywnych i długich spacerów, najlepiej z możliwością swobodnego biegania po bezpiecznym, ogrodzonym terenie. Chętnie bawi się i aportuje, uwielbia wszelkie aktywności związane z szukaniem i tropieniem. Oprócz fizycznego wysiłku, potrzebuje także stymulacji umysłowej i węchowej - doskonale sprawdzi się w psich sportach, takich jak canicross, dog trekking, a przede wszystkim w dyscyplinach związanych z nosem, jak tropienie użytkowe czy mantrailing. Bez odpowiedniej dawki ruchu i zajęcia może stać się sfrustrowany, co może prowadzić do zachowań destrukcyjnych.

Gończy istryjski krótkowłosy jest rasą wysoce podatną na szkolenie. Charakteryzuje się inteligencją, posłuszeństwem i entuzjastycznym podejściem do nauki, co sprawia, że jest stosunkowo łatwy do ułożenia nawet dla osób bez dużego doświadczenia. Kluczem do sukcesu jest wczesna socjalizacja, którą należy rozpocząć już od szczenięcia. Powinien być wprowadzany w kontakt z różnymi ludźmi, innymi psami i nowymi środowiskami, aby wykształcić w nim zrównoważony charakter. Szkolenie powinno opierać się na metodach pozytywnego wzmocnienia, z użyciem nagród, pochwał i zabawek, unikając kar i przymusu. Jest psem, który lubi wyzwania umysłowe i chętnie uczy się nowych sztuczek, szczególnie tych związanych z wykorzystaniem nosa. Choć jest inteligentny, jego silny instynkt łowiecki wymaga konsekwentnego treningu przywołania i kontroli impulsów. Cierpliwość i konsekwencja opiekuna są kluczowe, aby w pełni wykorzystać jego potencjał.

Rasa Gończy istryjski krótkowłosy, ze względu na swoją regionalną popularność i niszowy charakter poza Chorwacją, nie miała znaczącej kariery w kinematografii. Brak jest informacji o jej prominentnych rolach w filmach czy statusie gwiazdy filmowej.];