Historia owczarka katalońskiego jest głęboko zakorzeniona w regionie Pirenejów, skąd rasa rozprzestrzeniła się na całą Katalonię. Przypuszcza się, że jego przodkami były teriery tybetańskie, które przybyły na Półwysep Iberyjski wraz z ekspansją Cesarstwa Rzymskiego. W ciągu wieków, pod wpływem lokalnego klimatu, ukształtowania terenu i specyficznych potrzeb pasterzy, uformowały się lokalne odmiany psów pasterskich. Owczarek kataloński jest bliskim kuzynem innych kudłatych ras pasterskich z tego regionu, takich jak owczarek pirenejski czy portugalski. Przez długi czas rasa rozwijała się w izolacji, a psy te, choć niezastąpione w pracy, często nie posiadały formalnych rodowodów. Podczas hiszpańskiej wojny domowej katalończyki pełniły funkcje psów łącznikowych i stróżujących. Pierwsze kroki w kierunku oficjalnego uznania rasy miały miejsce w 1915 roku, kiedy to psa tej rasy wpisano do księgi rodowodowej. W 1924 roku, na podstawie wystawionych w Barcelonie psów, takich jak Tac i Iris, stworzono wzorzec rasy, który został oficjalnie zatwierdzony przez FCI w 1929 roku. W przeszłości, u pracujących psów, zdarzało się kopiowanie uszu i ogonów, jednak u psów wystawowych praktyka ta zanikła. Istniały również doniesienia o odmianie gładkowłosej, która jednak najprawdopodobniej wyginęła.

Owczarek kataloński to pies o wyjątkowo zrównoważonym temperamencie, aktywny i bardzo inteligentny, cechujący się godnością i miłym usposobieniem, choć czasem bywa nieco twardy. Jest niezmiernie oddany swojej rodzinie oraz zwierzętom, którymi się opiekuje. Wobec obcych ludzi zachowuje rezerwę i pewną nieufność, co może sprawiać wrażenie, że jest nietowarzyski, jednak odpowiednio socjalizowany z czasem zaakceptuje bliskość nieznajomych. Jest bardzo czujny i świetnie sprawdza się w roli stróża. Mimo swojej miłości do ruchu i zajęć, potrafi dostosować się do spokojniejszego trybu życia, o ile zapewni mu się codzienną dawkę aktywności i przede wszystkim bliski kontakt z ludźmi. Nie jest to pies, który dobrze czuje się w izolacji, odcięty od swojego ,,ludzkiego stada". Jest bystry, chętnie się uczy, lecz źle znosi szkolenie oparte na przymusie. Potrafi wykazywać się inicjatywą, co jest dziedzictwem jego pasterskiej pracy.

Owczarek kataloński jest rasą generalnie uważaną za zdrową i odporną, co jest cechą typową dla psów pasterskich, wyhodowanych do pracy w trudnych warunkach. Jest wytrzymały na zmienne warunki pogodowe, dobrze znosi zarówno zimno (dzięki gęstej, podwójnej sierści), jak i upały, pod warunkiem zapewnienia mu odpowiedniego nawodnienia i cienia. Rasa ta nie jest obciążona wieloma chorobami genetycznymi, jednak sporadycznie może zdarzyć się dysplazja stawu biodrowego, jak u wielu ras średnich i dużych. Odpowiednio zbilansowana dieta i regularna aktywność fizyczna pomagają utrzymać psa w dobrej kondycji i zapobiegają skłonności do tycia.

Owczarek kataloński nie ma szczególnych wymagań żywieniowych i jest rasą mało wybredną. Można karmić go zarówno wysokiej jakości gotowymi karmami suchymi lub mokrymi, jak i samodzielnie przygotowywanymi posiłkami, zgodnie z zasadami diety BARF lub gotowanym jedzeniem. Ważne jest, aby dieta była zbilansowana i dostosowana do wieku, wagi oraz poziomu aktywności psa. Dzięki swojej wytrzymałości, rasa ta była historycznie przyzwyczajona do skromniejszych racji, jednak współczesny tryb życia wymaga odpowiedniego dostosowania. Rasa nie wykazuje szczególnych skłonności do alergii pokarmowych, ale zawsze należy obserwować reakcję psa na nowe składniki w diecie.

Pielęgnacja owczarka katalońskiego, choć nie jest nadmiernie skomplikowana, wymaga regularności, szczególnie ze względu na jego długą, szorstką i lekko falistą sierść z obfitym podszerstkiem. Włos, choć szorstki, ma tendencję do zbierania brudu, liści i błota podczas spacerów, a także do filcowania, jeśli nie jest regularnie czesany. Zaleca się szczotkowanie sierści dwa lub trzy razy w tygodniu, aby zapobiec powstawaniu kołtunów i utrzymać podszerstek w dobrym stanie. W okresie linienia, które przebiega w dwóch etapach i charakteryzuje się znaczną utratą sierści, codzienne szczotkowanie jest niezbędne. Na głowie sierść tworzy charakterystyczną brodę, wąsy, brwi i tupecik, które również wymagają uwagi, by nie zasłaniały oczu i były czyste.

Owczarek kataloński, jako pies pasterski, ma naturalne zamiłowanie do ruchu i aktywności. Ceni sobie długie spacery, możliwość biegania i wszelkie wspólne zajęcia z opiekunem. Choć jest psem umiarkowanie aktywnym i potrafi dostosować się do życia w mniej dynamicznym środowisku, nie może być pozbawiony codziennej dawki stymulacji fizycznej i umysłowej. Chętnie uczestniczy w psich sportach, takich jak agility, frisbee czy obedience, co pozwala mu spożytkować energię i wykorzystać inteligencję. Każdą propozycję zabawy, aportowania patyków czy piłek, powita z radością. Ważne jest, aby jego aktywność nie była wyłącznie fizyczna; potrzebuje również zadań angażujących umysł.

Owczarek kataloński to pies niezwykle inteligentny, bystry i chętny do nauki, co czyni go rasą podatną na szkolenie. Szczenięta wymagają wczesnej, konsekwentnej i opartej na pozytywnych wzmocnieniach socjalizacji oraz szkolenia. Pies ten jest bardzo pojętny i szybko rozumie oczekiwania opiekuna, jednak ze względu na swoją niezależność i inicjatywę (cechy pożądane u psa pasterskiego), źle reaguje na przymusowe metody szkoleniowe. Wychowanie katalończyka jest stosunkowo łatwe i poradzi sobie z nim nawet początkujący właściciel, pod warunkiem poświęcenia czasu na budowanie więzi i stosowanie łagodnych, ale stanowczych metod. Bardzo ceni sobie bliski kontakt z człowiekiem i współpracę, co jest kluczem do sukcesu w jego edukacji.

Owczarek kataloński na stałe wpisał się w historię popkultury dzięki roli Cobi"ego, oficjalnej maskotki Letnich Igrzysk Olimpijskich w Barcelonie w 1992 roku. Cobi, będący kubistyczną interpretacją psa tej rasy, został stworzony przez hiszpańskiego artystę Javiera Mariscala i zdobył ogromną popularność na całym świecie. Jego wizerunek zdobił niezliczone pamiątki olimpijskie, a postać doczekała się nawet własnego serialu telewizyjnego "Cobi Troupe". Sukces Cobi"ego przyczynił się do zwiększenia rozpoznawalności i sympatii do rasy, czyniąc go jedną z najbardziej pamiętnych maskotek olimpijskich.];